امروز در پرتو مسألهء بقاى ماده و و جود روح مجرد از ماده ، به بسيارى از سؤال‌هايى كه در مورد مسألهء معاد بود ، پاسخ علمى داده شده است و آن چه را فلسفهء يونان باستان و فلسفهء مشاء بر سر راه معاد جسمانى مانع مىپنداشت ، به كلى بر طرف گرديده است . مهم‌ترين اشكال براى بشر عهد رسالت ، امكان بازگشت به زندگى جديد بود و قرآن اين مشكل را به‌طور مكرر از آنان نقل كرده و در آيهء مورد بحث چنين مىفرمايد : « اگر از انكار آنان تعجب مىكنى عجب از گفتار و استدلال آنهاست كه مىگويند : چگونه پس از آن كه خاك شديم ، مجدداً به زندگى نو باز مىگرديم ؟ ! » . عرب در دوران جاهليت ، روى زنگ و غبارى كه بر فطرت او نشسته بود ، اعتقاد به معاد را جز جنون ، چيز ديگرى تصور نمىكرد و قرآن مجيد اين مطلب را از آنان چنين نقل مىكند : « وَ قالَ الَّذيِن كَفَروا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلى رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذا مُزِقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِى خَلْقٍ جَديدٍ افْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً أَم بِهِ جِنَّةٌ . . . ؛ « 1 » افراد كافر مىگويند : آيا شما را به مردى راهنمايى كنيم كه ( مىگويد : ) پس از آن كه ريز ريز شديد ، آفرينش نوى خواهيد داشت ، آيا به خدا دروغ بسته ، يا جنونى دارد ؟ ! » . پاسخ قرآن در اين باره قرآن ، كه كتاب هدايت براى عموم مردم است ، در مقام پاسخ از اين ايراد ، امكان بازگشت به زندگى جديدرا ، از راه‌هاى گوناگون ثابت نموده‌است . بيان تفصيلى همهء اين طرق در خور رسالهء مستقلى است . اكنون به طور اجمال به آنها اشاره مىكنيم :

--> ( 1 ) . سبأ ( 34 ) آيه‌هاى 7 و 8 .